Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Risicomanagement
De ambitie voor het omgaan met risico`s is beschreven in de Nota Risicomanagement: ‘Er is open en transparante communicatie over risico’s via dialoog. De onderkende risico’s worden gewogen en beheerst en de organisatie kent een goede balans tussen risico’s nemen en beheersen (risicobereidheid). Door iedereen bewust te maken van de meerwaarde en het werken met risico`s te integreren in de processen zal het meer en meer vanzelfsprekend worden.’
Door inzicht in de (financiële) risico’s is de organisatie in staat om bewust besluiten te nemen. Om inzicht in de risico’s te verkrijgen worden er risico-inventarisaties uitgevoerd. De inventarisatie wordt gedurende het jaar bijgewerkt. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de meest recente risico-inventarisatie om een zo actueel mogelijk beeld te geven. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is de benodigde weerstandscapaciteit berekend. Dit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om het weerstandsvermogen van Gooise Meren te berekenen.

Risicoprofiel 
Om de risico's van Gooise Meren in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel is tot stand gekomen met behulp van de applicatie NARIS, waarmee risico's systematisch in kaart zijn gebracht en beoordeeld. In totaal zijn 115 grote financiële risico's in beeld gebracht. De geïnventariseerde risico’s zijn in klassen ingedeeld en geplaatst in een risicokaart. De risicokaart geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en gevolg/impact. Een risico dat in het groene gebied zit, vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de organisatie. Een risico dat een score heeft in het oranje gebied, vraagt om aandacht. Een risico met een risicoscore in het rode gebied vereist directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van de organisatie wordt bedreigd. Preventieve of reducerende maatregelen kunnen de kans of het gevolg terugbrengen naar een niveau dat een meer acceptabele waarde heeft.

Top 10 financiële risico`s
In onderstaande tabel zijn tien risico’s gepresenteerd, die het meeste vragen van de benodigde weerstandscapaciteit. In deze tabel leest u een korte omschrijving van het risico, een beschrijving van het verwachte financiële gevolg, de beheersmaatregelen en het percentage dat aangeeft hoeveel procent dit risico bijdraagt aan het verwachte totale financiële gevolg (€ 12.410.803: zie ‘Benodigde weerstandscapaciteit’). In de laatste kolom is aangegeven of het risico ten opzichte van de laatste gepresenteerde stand (Jaarstukken 2025) nieuw (N) of ongewijzigd (O) is in de top 10. 

Toelichting grootste wijzigingen top 10

In de top 10 komen twee risico’s niet meer terug.

Voor de vervanging van de parkeergarage De Olmen heeft de gemeente een aanvraag ingediend binnen de Impulsaanvraag Winkelgebieden. De garage maakte onderdeel uit van deze aanvraag vanwege haar belangrijke functie voor het kernwinkelgebied en de financiële onrendabele top. Inmiddels is de subsidiebesluitvorming afgerond en blijkt Gooise Meren niet tot de gemeenten te behoren die een bijdrage hebben ontvangen. De gemeente komt namelijk niet voor in de lijst van de toegekende IW subsidies (Impuls aanpak Winkelgebieden). De onzekerheid over de subsidie is daarmee verdwenen en het risico kan worden afgesloten.

In 2026 is besloten dat het WMO-vervoer naar geïndiceerde WMO-dagbesteding voortaan door ons eigen Vervoer Gooi en Vechtstreek wordt gedaan. Ingekochte zorgaanbieders regelen niet langer zelf het vervoer via onder meer eigen contracten met taxibedrijven (daarvoor kregen zorgaanbieders een apart tarief bovenop tarief zorg), Het risico dat contracten worden opengebroken omdat de tarieven voor vervoer niet voldoen voor aanbieders is hierdoor vervallen.

Nieuw in de top 10 is het risico dat betrekking heeft op  de afronding van het programma Verder met de Vesting Muiden en dan met name de onderdelen “Herinrichting Vestingplein” en bijbehorend het herstel van de aanpalende vestingwallen. Bij de krediet- en subsidieaanvraag (in 2024) voor dit project was de kostenraming gebaseerd op een stedenbouwkundig plan en gemaakt op basis van globale kengetallen. Sinds januari 2026 is gewerkt aan een civieltechnisch ontwerp met meer detail en compleetheid met de daarbij behorende verbeterde kostenraming. Die is helaas hoger uitgekomen, waardoor het risico nu hoger uitpakt en in de top 10 landt.

Daarnaast is een nieuw risico opgenomen in de top 10 vanwege de verwachting dat de rente zal stijgen. De gemeente krijgt te maken met een toenemende financieringsbehoefte doordat er veel investeringen op de planning staan. Hiervoor is het nodig om nieuwe leningen aan te trekken. De rentestand lijkt te stijgen, waardoor we verwachten dat nieuwe leningen tegen een hogere rente zullen moeten worden aangetrokken dan de gemiddelde rente van de huidige leningen.

Buiten de benoemde risico's in de top 10 zijn er twee aandachtspunten. 

Ondermijning in de zorg is landelijk een probleem. Criminele samenwerkingsverbanden hebben de zorg ontdekt als verdienmodel en zijn op allerlei manieren de zorg binnengedrongen. Zo maken ze onder meer misbruik van zorggelden, gebruiken ze zorgbedrijven als dekmantel om crimineel geld wit te wassen, richten ze eigen malafide uitzend- en opleidingsbureaus op en zetten ze kwetsbare zorgcliënten soms in bij drugshandel en andere criminele activiteiten. Eén van de gevolgen is ook dat er onbekwame, soms ook criminele ‘zorgverleners’ in de zorgsector aan het werk zijn. Ze zijn niet opgeleid en niet vaardig, met alle risico’s en schrijnende situaties voor kwetsbare cliënten van dien. Cliënten trekken niet gemakkelijk aan de bel door hun beperking en/of afhankelijke positie. Het Openbaar Ministerie schat dat in Nederland jaarlijks voor minimaal € 10 miljard wordt gefraudeerd in de zorg. Onze handhavers en sociaal rechercheurs (BOA’s) voeren toezicht- en handhavingstaken uit en dragen zo bij aan opsporing van zorgfraude. Via inkoop en contractbeheer probeert Gooise Meren de aanpak van zorgfraude te versterken. Daarnaast proberen we signalen te delen met alle ketenpartners.

De financiële positie van Tomingroep staat al meerdere jaren onder druk. Tomin heeft aan de deelnemende gemeenten een garantstelling gevraagd. Dit is nodig om de noodzakelijke financiële zekerheid te bieden gedurende de transitieperiode (2026 en 2027) naar twee nieuwe sociale ontwikkelbedrijven in Almere en de Gooi- en Vechtstreek. Uit de liquiditeitsprognose van Tomin van januari 2026 volgt dat eind 2026 (en zeker in 2027) een liquiditeitstekort ontstaat dat oploopt tot ruim € 6,5 miljoen. Dit bedrag past binnen het bedrag van de (voor de zekerheid) hogere garantstelling. De liquiditeitsprognose en de omvang van de tekorten zijn nog met onzekerheden omgeven, maar deelnemende gemeenten moeten er gezamenlijk voor zorgdragen dat Tomin te allen tijde over voldoende middelen beschikt. Een aanvullende bijdrage om het liquiditeitstekort op te vangen wordt verdeeld naar rato van het 10-jaarsgemiddelde van het aantal WSW-medewerkers per gemeente, wat voor Gooise Meren neerkomt op € 500.000 in 2026 en in 2027. Er wordt gewerkt aan een transitie per 1-1-2028 waarbij Almere (Noord) zich afscheidt van de regiogemeenten (Gooi en Vechtstreek; Zuid). Dit gaat gepaard met maatregelen en moeilijke keuzes. Een en ander moet bestuurlijk nog worden vastgesteld. Een werkgroep liquiditeit adviseert daarnaast op basis van de liquiditeitsprognose om de panden van Tomin af te stoten naar de twee nieuwe onderdelen. Dit levert naast liquiditeit ook ‘resultaat’ op omdat de boekwaarde lager ligt dan de verwachte verkoopopbrengst (marktwaarde).