Hoofdlijnen

De Perspectiefbrief 2027, uitgangspunt voor deze begroting, bevatte naast een enkele uitbreiding van activiteiten met name aannames over de loon- en prijsontwikkeling en de uitkering van het gemeentefonds.

In deze begroting zijn die aannames concreet verwerkt in de budgetten, wat heeft geleid tot kleine (positieve en negatieve) bijstellingen. Ook wordt rekening gehouden met een nadelige ontwikkeling van de rentelasten. Door een stijgende rente ten opzichte van onze huidige leningenportefeuille wordt de financiering van de investeringen duurder.

De inmiddels vastgestelde Begroting 2027 van de Regio Gooi en Vechtstreek valt nadeliger uit dan op voorhand ingeschat.

Heroverweging en ontwikkelingen Begroting 2027-2030

Heroverwegingen

In Begroting 2026 is een sluitende meerjarenbegroting gepresenteerd, met name door de genomen maatregelen. Bij de uitwerking daarvan blijkt dat een enkele maatregel niet of niet direct kan worden gerealiseerd. Zo waren de begrotingen 2027 van de Verbonden Partijen (Regio Gooi en Vechtstreek en Veiligheidsregio) al vastgesteld. We gaan ervan uit dat deze wel gerealiseerd kunnen worden vanaf 2028.

Voor de Energietransitie is bij de Perspectiefnota 2026 de aanvraag van 3 fte formatie structureel te dekken vanuit eigen middelen opgevoerd voor de uitvoering van ons beleid en de doelen voor 2030 en 2050. In aanloop naar de begroting is door het college, gelet op de financiële opgave, besloten om deze formatie voorlopig tijdelijk te blijven bekostigen uit de incidentele CDOKE-middelen en dus niet meer aan te vragen bij de begroting. Daarmee is financieel deze 3 fte als bezuinigingsmaatregel ingeboekt. Bij de ambtelijke uitwerking van één van de pakketten aan bezuinigingsmaatregelen in de Begroting 2026 is eveneens 2 fte als bezuinigingsmaatregel afgeboekt op de energietransitie in afwachting van structurele CDOKE-middelen. Feitelijk zijn daarmee dezelfde fte’s tweemaal financieel ingeboekt. Dit is verwerkt in de vastgestelde Begroting 2026, maar de bezuiniging van deze laatste 2 fte kan dus feitelijk niet geëffectueerd worden.

Ontwikkelingen

Binnen deze beleidsarme begroting zijn alleen nieuwe ontwikkelingen opgenomen die voldoen aan de 3O’s, onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar.

De structurele effecten van het tweede Voortgangsverslag 2026 leveren zowel een incidenteel als  structureel nadeel op. Dit alles leidt tot nadelige begrotingssaldi. Voor de onderliggende details verwijzen we u naar betreffend document.

Overeenkomstig de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting moeten gemeenten voor 1 juli 2027 een Volkshuisvestingsprogramma hebben. Daarmee vervallen de Woonvisie 2025-2030 en de Woonzorgvisie 2023; de uitvoering hiervan landt in het Volkshuisvestingsprogramma.

We bereiden ons in 2027 voor op het sluiten van een nieuwe set prestatieafspraken met zowel woningcorporaties en huurderbelangenverenigingen. Hier betrekken we ook de zorgorganisaties bij.

Wegens een exponentiële stijging van verplichte compliance taken bij het team Sociale Recherche is er minder tijd voor het uitvoeren van de basistaken.

Er is vanaf 2027 structureel 0,7 fte (24 uur p/w) nodig in het team Handhaving voor het controleren van locaties van geïndiceerde jeugdzorg. De aanleiding van de uitbreiding wordt gevormd door de gemeentelijke zorgplicht, de (regionale) bestuurlijke wens tot aanpakken van zorgcriminaliteit en de ervaringen van de gemeente Hilversum.

Financieel beeld Begroting 2027-2030, inclusief dekkingsvoorstellen

Onttrekking aan Algemene Reserve incidentele tekorten

Bij het opstellen van de begroting wordt verondersteld dat de incidenteel nadelige saldi gecompenseerd kunnen worden door incidentele onttrekkingen aan de Algemene Reserve in 2027, 2029 en 2030.

Om de begroting sluitend te houden zijn onderstaande aanvullende maatregelen en taakstellingen noodzakelijk. Deze moeten uiterlijk bij het eerste Voortgangsverslag 2027 concreet zijn ingevuld.

Onderuitputting kapitaallasten

In 2023, 2024 en 2025 is sprake van een onderuitputting op kapitaallasten van ruim € 1 miljoen. Ook voor 2026 lijkt dit een substantieel voordeel te worden. Dit komt doordat de lopende en voorgenomen investeringen later worden gerealiseerd. Dit fenomeen is bekend (zie ook het Rekenkameronderzoek) en door ons ingeschat op een realisatie van ongeveer 65%. De regelgeving inzake het opnemen van een stelpost voor onderuitputting kapitaallasten is versoepeld, mits we dit kunnen aantonen. Gelet op de cijfers vanaf 2023 voldoen we daar, naar onze mening, aan.

Er moeten bij de volgende begroting fundamentele keuzes worden gemaakt om te komen tot een volledig realistische raming van investeringen zodat de kapitaallasten direct op het juiste niveau in onze begroting staan.

Begrotingsscan

De afgelopen jaren is uit begrotingsscans gebleken dat er soms budgetten zijn die niet (volledig) zijn uitgegeven. Hoewel dit al enkele jaren is meegenomen in onze begrotingen en het effect terugloopt kan hier wellicht, in relatie met de uitwerking CUP, nog een voordeel gevonden worden.

Kerntakendiscussie

In samenhang met de uitwerking van het coalitieakkoord zal ook kritisch gekeken worden naar het afschalen of volledig stopzetten van bepaalde activiteiten, die niet wettelijk verplicht zijn, niet noodzakelijkerwijs bijdragen aan de maatschappelijke doelen, of qua werkwijze anders kunnen worden ingericht.

Prijsindexatie materiële budgetten voor 80% toekennen

In de Begroting zijn alle materiële uitgavenbudgetten verhoogd met de in de Perspectiefbrief 2027 genoemde prijsindex van 2,7%. Voorgesteld wordt om hiervan slechts 80% feitelijk toe te kennen, waarbij de subsidies en onderhoudsvoorzieningen buiten schot blijven. Dit vraagt scherpe keuzes en discipline om binnen deze bijgestelde budgetten te blijven.

Uiteindelijk resulteren de dekkingsvoorstellen tot een structureel sluitende meerjarenbegroting, voorwaarde om de goedkeuring (repressief toezicht) van de Provincie Noord-Holland te behouden.

Financiële positie

Een financieel gezonde gemeente wordt niet alleen bepaald door het begrotingssaldo. Naast financiële resultaten is het ook van belang om te kijken naar ons weerstandsvermogen en financiële kengetallen. Voor deze laatste baseren we ons op de door de raad vastgestelde nota beoordeling kengetallen, waarin de uitgangspunten zijn geformuleerd. Voor de bijbehorende tabellen verwijzen we uw raad naar de paragraaf Weerstandsvermogen.

Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen bepaalt of we als gemeente in staat zijn om incidentele dan wel structurele risico’s binnen onze begroting op te vangen.
De ratio van Gooise Meren (3,2 in 2027) valt voor zowel incidenteel (3,1) als structureel (3,4) in klasse A (>2,0). Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen. De positieve ratio’s komen door de begrotingstekorten vanaf 2028 wel enigszins onder druk te staan.

Kengetallen
De nota beoordeling kengetallen geeft aan hoe de afzonderlijke financiële kengetallen in samenhang gebracht en beoordeeld kunnen worden middels een rapportcijfer met een streefwaarde (7,0) en een minimumwaarde (6,0). Voor alle jaren (m.u.v. 2028) zien we een rapportcijfer van 5,9. Dit is net voldoende met name te relateren aan de prognose van het investeringsvolume en een steeds lagere Algemene Reserve door dekking incidentele begrotingstekorten (voor 2028 ook door het negatief exploitatieresultaat). Dit vertaalt zich onder andere in een hogere schuldquote en een lagere solvabiliteit. 

Maatregelen
Als gezegd moeten we steeds de juiste balans weten te vinden tussen ambities en beschikbare middelen. Hierbij moeten naast de financiële aspecten ook de effecten van keuzes op deze kengetallen worden meegewogen.